Жарақатсыз өмір!

e9d53a995cЖарақаттану-белгілі бір жағдайларда алынған жарақаттар жиынтығы. «Жарақат» сөзі (жара ретінде аударылады) сыртқы орта факторларының әсерінен адам немесе жануар ағзасындағы зақым.

Балалардың жарақаттануы-балалардың денсаулығына қауіп төндіріп қана қоймай, ата-аналар үшін де мәселелерге әкеліп соқтыратын маңызды әлеуметтік мәселелердің бірі. Жарақаттар жиі үйде де, көшеде де пайда болады; жарақаттар сирек қалалық көлікпен, мектептегі жағдайларға байланысты, спортпен шұғылдану кезінде суға бату мен улану сирек кездеседі.

Күн сайын әлемде қайғылы оқиғалар салдарынан 2270 бала қайтыс болады, бұл жылына 830 000 бала өлімі, тағы бірнеше ондаған миллион бала түрлі дәрежедегі жарақаттармен ауруханаларға түседі. «Балалар жарақаттануының алдын алу бойынша ДДСҰ мен ЮНИСЕФ дүниежүзілік баяндамасында» мұндай деректер бар. ДДСҰ мен ЮНИСЕФ мәліметтері бойынша, өліммен аяқталған 6 жазатайым оқиғаның 5-ін (немесе жылына 11 000) алдын алуға болады. Жазатайым оқиғалар 9 жастан асқан балалардың өлімінің негізгі себебі болып табылады, олардың 95% дамушы елдерде орын алады. Соңғы жылдары дамыған елдерде балалар жарақаттануының алдын алу бойынша шаралардың тиімділігін айтарлықтай арттыру байқалады. Бірақ онда да қайғылы жағдайлар балалардың барлық өлімінің 40% құрайды.

Балалар жарақаттануының сипаты мен себептері жас ерекшелігіне ие. Егер мектеп жасына дейінгі балалардың жарақаттары көбінесе ересектердің бақыламауының нәтижесі болса, онда оқушылар дөрекі тентектердің, қауіпті ойындардың, тұрмыстық заттармен және т. б. қарым-қатынастың салдары болып табылады. Статистикалық зерттеулердің нәтижелері бойынша жарақаттанудың негізгі саны мектеп жасындағы балаларда пайда болады. Бұған мектепке түсуге және ересектер тарапынан бақылаудың төмендеуіне байланысты өмір салтының елеулі өзгеруі ықпал етеді.

Көп таралғандар бойынша бірінші орында, яғни аулада, үйде, ойын және спорттық ойын-сауық және т. б. кезінде алынған тұрмыстық жарақаттар болады. Бұл биіктіктен құлау(төбеден, ағаштардан), өткір заттармен жарақаттану; өздігінен және оқтардан оқ ату жарақаттары; электр мен электр құралдарын дұрыс пайдаланбаумен байланысты жарақаттар.

Мектеп оқушыларының жарақат алуы кіші және орта мектеп жасындағы балаларда спортпен ұйымдастырылмаған кезде–әткеншектен құлағанда, шанамен сырғанау ережелерін бұзғанда, трамплиннен секіру кезінде, тік баурайлардан шаңғымен сырғанау кезінде, велосипедпен және т. б. жүру кезінде туындайды.

Екінші орынды көлік жарақаты алады. Көшелер мен жолдарда жазатайым оқиғалар 4 жастан асқан балалардың жарақаттарынан болатын өлім-жітім себептерінің арасында бірінші орында тұр.

Мектеп жасындағы балалардың өлім-жітім себептерінің арасында жетекші орындардың бірі судағы қайғылы оқиғалар орын алады. Олар шомылу кезінде балалардың қадағалаусыз қалуының, оларды жүзе алмауының, шомылу ережелерін сақтамауының, сондай-ақ, ересектердің қайықпен және басқа да жүзу құралдарымен жүзу ережелерін бұзуының салдары болып табылады.

Сонымен қатар балалар арасында улану да жиі тіркеледі. Балалардың улануының себептері әртүрлі улы саңырауқұлақтар, жидектер, сабақтардың жапырақтары, өсімдіктердің тамырлары, сондай-ақ, сақтаулы дәрілік заттар, улы химикаттар және т. б. болады.

Тәжірибе көрсеткендей, балалардың жарақаттануы негізінен балаларда әртүрлі өмірлік жағдайларда дұрыс мінез-құлықтың берік дағдыларының жоқтығымен байланысты, сондықтан кіші мектеп жасындағы балалар жарақаттануға аса бейім.

Балалардың жарақаттануы және оның алдын алу-өте маңызды және түйінді мәселе. Балалардың жарақаттарының көптігіне қарамастан, оларды тудыратын себептер типтік болып табылады. Ең алдымен, бұл сыртқы ортаның қолайлылығы, салғырттығы, ересектерді тексермеу, абайсызда, тұрмыста, көшеде, ойын, спортпен шұғылдану кезінде баланың дұрыс емес мінез-құлқы. Әрине, жарақаттардың пайда болуына балалардың психологиялық ерекшеліктері де ықпал етеді: білім алушылық, үлкен қозғалушылық, эмоциялық, өмірлік тәжірибенің жетіспеушілігі, ал осыдан қауіптілік сезімінің болмауы.

Ересектер мүмкін болатын қауіп-қатерлерді ескертуге және олардан балаларды қоршауға міндетті.

Жарақаттанудың алдын алу бойынша ата-аналардың жұмысы 2 бағытта жүргізілуі тиіс:

1) Жарақат қаупі бар жағдайларды жою;

2) Балаларды жарақаттанудың алдын алу негіздеріне жүйелі түрде оқыту. Бұл ретте, балада қорқыныш пен қорқу сезімін дамытпау керек, керісінше, өзіңізді дұрыс ұстасаңыз, қауіп-қатерден аулақ болуға болады.

Балалардың қауіпсіздігі-біздің балаларымыздың денсаулығының кепілі!

Алдын алу және білім беру бағдарламалар бөлім маманы Ж. А. Мұхтарова

Пікір үстеу

Э-пошта мекенжайыңыз жарияланбайды. Міндетті өрістер * таңбаланған