Өткір ортаңғы отит

8148191Ортаңғы құлақ ауруы клиникалық және әлеуметтік топтар жағынан маңызды рөл атқарады. Бұл аурумен көбінесе үлкен адамадар, әсіресе балалар ауырады. Аурудың нәтижесінде есту мүкістігіне шалдығып, әлеуметтік белсенділікке және кәсіби жарамсыздыққа әкеліп соғады.

Құлақтың  қалыпты  қызмет етуі үшін есту түтігі арқылы жақсы желдету, яғни оның жұмысы жоғарғы тыныс алу жолдарының жағдайына тәуелді болады.

Ортаңғы отит өткір және созыламлы, жалқық – ұйыма және іріңді болып сипатталады. Ортаңғы құлақтың бірінші реттік ауруы сирек болады. Көп жағдайда жоғарғы тыныс алу жолдарының қабыну процессі кезінде үдеп, әсіресе құлақтың желдету жұмысына ықпал ететін факторлар: аденоидтер, кеңсіріктің ісіп ауыруы, мұрын кеңсірігінің қисаюы, мұрын қалқанының гипертрофиясы, қойнаудың қабынуы, яғни синуситтер және басқада аурулар.

Қабыну үш кезеңнен өтеді: балама, жалқық және өсіп-өнулік. Ортаңғы өткір отит жалқық бойынша келесілермен мінезделеді: шырышты, ұйыма, іріңді, фиброзды. Іріңді қабыну жарғақтың перфорациясының құрылуына әкеліп соғады. Іріңді отит кезінде белгіленген жалқықтың бөлінуі кезінде шырышты сірлі жалқыкқа ауысуы байқалады да, одан әрі іріңдейді. Айқындалған қабынудың таралуы, оның нәтижесі есту түтігінің, жұмыс істеу қызметінің бұзылуына, оның деңгейіне, микроағзалардың уыттылығына, адам ағзасының төзімділігі мен реактивтілігіне байланысты  болады.

Емхана

Өткір ортаңғы отит ағзаның екпінді дамуы және жалпы рекциясымен мінезделеді. Дене қызуы 38-39 С көтеріледі.  Қан құрамындағы лейкоциттер саны 12? 10 9 – 15? 109/ л дейін жетеді.

Өткір отиттің емханалық ағымы үш кезеңге бөлінеді: доперфоративті, перфоративті және репаративті.

Доперативті кезеңі ауру синдромымен сипатталады. Құлақтың тереңдігінде ауру белгілері сезіліп, әр түрлі реңк береді (піскілеу, шаншылау, бұрап, солқылдатып ауру).

Даңғыра қуысының шырышты қабығында жиналу кезінде, сонымен қатар жалқықтың жиналуы кезінде ауру пайда болып, тілжұтқыншақ  пен үш тармақты нерв жүйесінің тармақтарымен келеді.

Кей жағдайда тіске, самай тұсы мен бас бөлігінің жартысы және жұтыну кезінде, жөтелген кезде жайылып ауырады.

Келесі белгілерінің бірі болып құлақтың тұнуы, қабыну кезінде шуыл пайда болып, даңғыра қуысы мен есту сүйекшелерінің қозғалмалығы тежеледі.

Есту қабілетінің әлсіреуі объективті түрде әр түрлі дыбыстарды қабылдап алуының бұзылуынан.

Перфоративті кезеңі ауырсынудың 2-3 күнінен кейін басталады. Құлақ жарығының тесілуінен кейін ауырсыну басылып, құлақтан ірің ағады.

Науқастың жағдайы түзеліп, дене қызуы түседі. Алғаш рет шырышты-іріңді бөлінумен сипатталады. Ең бірініші рет  даңғыра қуысынан перфорацияға бөлік-бөлікпен, синхронды пульске қарай түсіп тұрады.

Бірнеше күннен кейін бөлінулер азайып, іріңге айналады. Ірің ағу орташа алғанда 10 күнге дейін байқалады.

Репративті кезеңі. Аурудың жақсы ағымында құлақтан аққан ірің тоқтап, және даңғыра жарғағының перфорациясы өздігінен қотырланады.

Барлық сібъектілі белгілері азайып, даңғыра жарғағының гиперемиясы ақырындап жоғалады. Алайда 5-7 күн ішінде дабыл жарғағының созыңқылығы бақыланып, құлақтың тұнуы сақталады.  Құлақтың естуі ары қарай уақытылы ғана азаяды. Содан барып ғана есту қабілеті тұрақталады.

Бұл құбылыстар есту түтігінде желдету функциялары біртіндеп қалыпқа келеді.

Емдеу

Отитті емдеу оның клиникалық ағым деңгейі мен құрылысы жағынан жүргізіледі.

Бірінші сатысында ауырсыну белгілерін, есту түтігінің желдету мен құрғату функциясын жақсарту, сонымен қатар қабынуға қарсы терапиялар.

Құлаққа ауырсынуға қарсы тамшыларды тамызады.

Ауырсынуды басу, денеқызуын түсіру, жайбарақаттандыру заттарын, көп уақытқа дейін және тамыр тарылтқыш әсері бар мұрын тамшыларын ішке қабылдауға тағайындайды. Осы мақсатпен санорин, нафтизин, галазолин және осыларға ұқсас дәрілерді күніне 3-4 реттен қолдану. Бактерияларға қарсы терапияны пенциллинді антибиотиктермен бірге сезімталдықты төмендетуге қарсы заттар тағайындалады.

Екінші кезеңінде (перфоративті) ауырсынуды басатын спиртті тамшылар, компресс және УЖЖ (ултражоғарғы жиілік) терапиясы алып тасталады. Антибио-тикотерапия мен сезімталдықты төмендету терапияны, тамыр тарылтатын мұрынға арналған тамшыларды қолдануды жалғастыра береді. Құлақтан аққан бөліністі бактериологиялық зерттеулерден кейін  қоздырғыштың сезімталдығына антибиотиктер тағайындалады.

Жергілікті емдеудің мақсаты іріңді бөліністің дабыл қуысындағы қайтаруға қолайлы жағдай жасау.

Егер  дабыл жарғағы өздігінен тесілмесе, құлақтағы ауырсыну артып, дене қызуы көтерілу жалғаса береді, жарғақ дүрдиіп, артқы төменгі жақтың квадрантта арнайы сүңгіге ұқсас парацентезді инемен  дабыл жарғағын теседі.

Менингит немесе отиттің басқада асқынған түрі болса, шұғыл түрдегі дабыл жарғағын тесу керек.  Оны меатотимапалды новокаин блокадасынан кейін жасаған дұрыс.

Отиттің үшінші сатысында антибиотктерді алып тастап, құлақ  дәретханасы мен құлақ тамшыларын тоқтатады. Сезімталдықты төмендету терапиясы жалғасады.

Перфорация жоғалғаннан кейін есту түтігінің желдету функциясын  қалыпқа келтіру негізгі назарға алынады. Бұл мақсатпен мұрынға арналған тамыр тарылтқыш заттарын ары қарай қолдану керек, бірақ күшті тамшылар  жақпа майға ауыстырылады.  УЖЖ – терапия қайта қолданады.

Вальсальва немесе Политецермен құлаққа үрлеу қолданады. Барабан қуысында спайкалар пайда болса, барабан жарғағы мен эндуарлды ионофорез лидаздарға  пневмомассаж тағайындалады.

Алдын ала емдеу

Өткір маңызды отиттің алдын алуы  үшін жоғарғы тыныс алу мүшелерінің қабыну ауруларын және лор-мүшелерінің хирургиялық түзету жұмыстарын алдын алу  қажет.

Абишева Гульнар Толеухановна, ЛОР врач Учреждения «Амбулаторный центр»

Пікір үстеу

Э-пошта мекенжайыңыз жарияланбайды. Міндетті өрістер * таңбаланған